بلوچی لیب: غلام نبی ساجد

بلوچی لێب: غلام نبی ساجد

نبی آدم چه قرناں گوں فطرت ءَ بک ءُ ڑک ایں. آنهی ءَ وتی اے جهد شے آ زگرا بنا کُت ءُ نون داں آزمان ءَ سر بوئگ ایں. اے در هیں دیمرئی ءِ تها همودا که سائنسی علم و زانت ءِ کڑدارے ادا کته، همودا صحت مندیں دل ءُ سلیمیں دماغ ءِ سانڑی کنگ ءَ په لیب ءُ گوازی ءِ کڑدار ءُ ارزشت شموشگ نویت.

گشنت که لیب اصل ءَ فارغیں وهد ءُ پاس ءِ شریں ءُ ، سلیمیں کارانی تها گوازینگ ءِ نام انت، که دل ءَ وشی ءَ بهر کنت ءُ جان ءَ گرمائش ءُ دُرا ئی. آں وهد و پاس که مردم شے روزروزینی کاراں مهتل بیت تو دلءِ وشیءَ په لیباں لیب کنت. دنیاءِ دیمرئی کپتگیں راجاں بچاریں تو معلوم بیت که اودا لیب ءُ گوازی حاصیں اهمیت و ارزشتءِ دارنت.

مئے ءُ همسائیگیں ملک چین بابتءَ گشگ بیت که آں ملکی درمان جاه بزاں هسپتال ویران انت بلی آنهانی لیبی میدان آباد انت. اے حبرے سرا دو گپ یا رائے دارگ ممکن نه انت که درائیں ءُ شریں چاگردے اڈ دیگے تها همودا که سیت مندیں کار ءُ دز گٹی ءِ بیگ زلوری ایں، همودا صحت مندیں شریں چاگردے ءِ دارگءَ په لیب ءُ گوازی هم المی انت . اے لیب شه کُرناں بنی آدمءَ وشی آں بهر کنگ انت. همے راستیں گپے ایں که قومانی تها جوائیں ءُ مثبت سوچ و پکر ءِ ودی کنگ ءَ په لیب ءُ گوازی اهمیں کڑدارے دارنت.

رندی عهد باری آں ده کسان سالیں چکاں ءُ ورنائیں مڑدماں وتی وختءِ مطابقءَ لیب کتنت. پدا لڈءُ بوج کنوکیں قومانی تها لیب ءُ گوازی وتی جدائیں پیمےءَ دیمرئی کننت. عهدی لیبانی بابتءَ گمان ایش انت که آنهانی تها دیمی داتگیں یکے نا یکے فلسفهءِ گون بیته.

١. جسمانی ورزش ءُ ردوم ءِ حاترا سودمندیں ءُ گرانیں لیب جوڑ بیت انت که آں هجرت ءُ لڈ و بوج کنوکانی زلورتاں پیلو کننت.

٢. دماگ ءِ تازگ دارگ حاترا هم بازیں دماگی لیب ءُ گوازی اڈ دیگ بیتنت که آنهاں چه پکر کنگءِ جهد زیات بیت.

٣. جاندُراهی ءُ جان سلامتی ءِ هاترا هم لیبانی اهمیت بیته، ءُ بازیں لیب مردمانی جان سلامتی حاترا هم جوڑ بوتنت.

٤. عهدی دور باری آں اکثر لیب در اصلءَ په چاگردی زلورتانی پهیلو کنگءَ اڈ دیگ بوتنت. آں زمانگ که جنگانی زمانگ ایں ءُ وتی پاریزگ ءُ دژمنءِ لوغا گولے برگ ءُ وتی مول ءُ مراد حاصل کنگ اهم تریں مقصد بوتنت. چو که ما ''جی'' ءِ تها گندیں که دائرهءِ مثال قلعه انت ءُ یه لشکرے اندرا بند بیت ءُ وتی حفاظت کنت ءُ دومی ٹیم حمله آورے ڈولا اُرش کنت آنهاں کشیت.

همے ڈولا گهوڑ دوڑ، نیزه بازی، نشانگ جنگ، گو درکهگ، کپگی ءُ بازیں دیگه لیب خالص جنگی هیل کاری انت.

٥. لیبانی تها دل ءِ وش کنگ ءِ پهناد هم المیءَ گندگ بنت. بازیں لیب ءُ مجالس دلءَ وشی ءُ تبءَ شادمانی ءِ سامان دنت. بلوچانی بازیں لیب بس یک جاگههءَ جمع بوئگ ءُ مڑدانی مجلسءُ لیبانی مزه گرگ هاترا انت . پدا لیوانی تها کٹگ ءُ هارگ وت یک زیندگیں جذبگءِ ودی کنت.کٹوک اگاں نوکیں حوصله مندیءِ ءُ احساسءِ تفخرے باڑت همودا هاروکءَ پدا جهد کنگءِ وشیں آسے دلا روک بیت.

گُڈ سری ما همے گشوں که لیب در اصلءَ فارغیں وهد و پاسانی گوں سودمندیں مشاغلاں گوازینگءِ نام انت که آں مڑدماں دل وشی، جاںسلامتی، دماگی ورزشءَ اواریگءَ قومے ورناآں په وتی چاگردے پهریزگءَ تیار کنت. بلوچانی تها شے کُرناں اے دیمری داتگیں لیب لیو بنت.

گهوڑ دوڑ، نیزه بازی، نشانگ جنگ، گو درکهگ، کپگی ، جی، هڈوکی، ٹپاں چیری، چم بندگ، هست، گری، گسنڑی، پری، چمبا دارگ، دوتک سوارگ، ڈنڈا سوٹا، پنجکائی، چیکلی، مجولی، قطار، چوڑی چوڑی گوازی، سادی، زحم جنیءِ لیب..

ما ایدا کمیں اهمیں لیبانی قانود ءُ لیبءِ تفصیل دئیگاں اوں.

جی (ماریا)

روش دراتکغی نیامگے بزاں سلیمانی بلوچانی تها اے لیب ءَ ''ماریا'' گشنت. بت بیت اے نام تاریخ ءِ لڈو بوژانی تها شے سنده ءَ زورگ بیت ءُ اے loan wardءِ معنه انت جته یا کُشته.اے لیب سنده ءُ پنجابءَ کنڈی پیمیں جسمانی ورزش ءُ ذهنی تفریح ءِ لیبے ایں.بلوچ علاقهانی تها اے لیب کساں سالیں مردینیں چکانی ءُ ورناآنی نیاما باز گوں دل هبءَ لیب کنگ بیت.اے لیوے وهد ءُ پاس دومی اکثر لیبانی ڈولا دیگرے ساڑتهیں وختیں یا ڈا ساڑتهیں ماهیکانیں شف انت. اے لیب ءِ حاترا نوکیں دور ءُ باریانی اسٹیڈیم ءِ درکار نیست انت، بلکه سارتهیں، نرمیں پٹ ءُ ریک ءِ میدان اے لیوے حاترا آئیڈیل ایں جاگهه انت. حاصیں وڑےءِ سیٹی ءُ کوکارےءِ پدا دراں میتگاں چه هم سنیں ءُ سینگائیں مڑدینیں چک همے ریکے پٹ ءَ یکجا بنت. اے لیبءِ حاترا چه پیسرا هچ وڑیں ٹیم تیار نه بنت بلکه هر کهے لیبی سانڑی ءُ موجود بنت هماهاں شے دو بروبریں ٹیم جوڑ کنگ بنت. اولی سرا دو سروک ءِ انتخاب بیت ءُ اے لیڈر جدا جدا اوشتنت. نون دومی دراهیں لیبی ءَ جوڑی جوڑی بوئگءِ گشگ بیت. نون آں لیبی که هم سنیں، بروبریں، ءُ قد ءُ کیل ءِ اعتبارا بروبریں طاقت ءُ قوت داروکیں جوڑی جوڑ بنت. پدا هم لیبییانی بهر ءُ بانگ ءِ فول پروفیں قانودءِ گوں تقسیم بیت. اے جوڑی کمیں دور رونت ءُ وتی وتی چیری نام ایر کننت.مثال بزاں مرید ءُ مواراں که جوڑی انت نون یکے نام ماه انت ءُ دومی ءِ نام انت استار، اے که ٹیم سروکانی کرا کائیت تو وتا ر ماه ءُ استار گشنت. نون هر یکیں ٹیم سروکےءِ باری انت آں یکے ءَ همے نوکیں نام ءَ چه گشینیت. همے پیما دراں لیبی بروبریں وڑے ءَ تقسیم بنت.بازیں وهداں اے بروبریں بهر بانگ وهداں قد. وزن، طاقتءُ لیبی صلاحیت باز گوں توجه ءَ گندگ بنت. اگان هچیں لیبیءِ ایوکا سر کیت تو آن ده همے پیمیں فول پروفیں وڑے ءَ یه ٹیم ءَ تها دیگ بیت. چوں بیت که آں لیبی کمیں دور روت ءُ پشت کنت اوشتیت. دوئیں دستاں سغرا چه بڑزا باڑت ، یه دستے بند کنت ءُ دومی دستا تاڑی جنگ وڑا پچ داریت. نون هر یکیں ٹیم سروکےءِ واری انت آں مشت یا تاڑی نیاما چه یکے گشینیت. کهلاڑیءَ گشگ بیت که آں وتی مرضی ءَ یک دستے جهلا بیاریت. هر ٹیمءِ که دست بُڑزا سر کیت آں لیبی هماں ٹیم ءَ آوار بیت.اے گشینگءَ را ''مشت یا تاڑی ''گشنت.

اے لیبءِ تها هچ پیمیں ریفری یا شرا کنوک نه بیت. هر یک ٹیم ءِ سروک وتی وتی ٹیم ءَ همے ریکے نرمیں میدان ءَ کاریت. اے وهدا یکے پراهیں دائراه ءِ گوں پاداں جنگ بیت. دوئیں ٹیم سروک اگا بنت او گوں پادا دائرهءِ لکیر کش انت. دراهیں لیبی آهانی پدا لکیرےءِ نشانءَ کشانا ءُ لیوے حداں زاناناں رونت. دائره که جوڑ بیت ته ٹاسک کنگءِ وهد کیت..یکے چپڑیں سنگے زورگ بیت ءُ آنهیءِ یک دیمےءَ تر کنگ ءَ پدا '' هشک یا ترــ'' زیرگیءَ پد آں سنگ هوا نیاما سٹگ بیت. یک ٹیمےءِ هشکیں دیم ءُ دومی ٹیمءِ تریں دیم بیت. نون سنگے هرگیں دیمے که درا بیت هماں ٹیم لیڈر دائرهءِ اندر ا یا درا بوئگءِ پیسله کنت. پدا لیب بنا بیت.یک ٹیمءِ قلعه بند بیت بزاں دائره ءِ اندرا روت ءُ دومی ٹیم ءِ لیبی درا چه حمله آورے ڈولا اندرا کائیت ءُ اُرش کننت. دری لیبیاں گوں باز شیواریءِ اندری بزاں تهی لیبیاں دست جنگی ءُ پدئیگی دائرهءَ شه درا روغی بیت او اگاں دری کهلاڑی ، اندری لیبیءَ دست جنگءَ پدا دائرهءَ چه درا سر بیت ته آں لیبی که آنهیءَ دست جنگ بیته مُڑتگ زانگ بیت او اگاں آں لیبی که اندرا شُت ءُ دست جت آں همودا اندری ٹیمءِ لیبی آں گپت تو آں دری ٹیمءِ لیبی مُڑدگ لیکهگ بیت. همے پیما داں وختا که دری یا اندری کهلاڑی دُراں out بنت تو نوکیں لیبءِ شروعات بیت. اے لیب اصلءَ یک تیاری انت که اگاں جاگهءِ حمله کنگی بیت تو چوں دومی دژمنا جنگ بیت ءُ اگاں دومی قومی اُرش کنت تو وتی پهریزگی انتظام چوں بیت. اے لیب کساں سالیں چهوروانی ءُ نوک ورنائیں مڑدانی تها باز پسند کنگ بیت.

هست

اے لیب هم عید ءُ سورءُ شادیهانی وهداں لیب کنگ بیت.نزیکیں سیالیں قومانی نیاما مقابله بیت. اے لیب تها لیبیانی تعداد مسلهءِ نه ویت..هر نیمگ ءَ چه وتی واری سرا یک لیبیءِ درا کیت ءُ دومی ٹیم ءِ دو لیبیاں هکال دات. آں نیامغءَ چه تیاریں دو لیبی ایشی پدا تچنت ءُ ایشیءِ گرگی جهد کنت. اے لیو ءِ قانود ءِ ردا دراتکگیں مڑدم وتی پدا آؤکیں کهلاڑیاں سے برا دست جت

بزاں یکیءَ دو برا ءُ دومیءَ یک بری دست جت ءُ گڑدی پدا هماں جاگههءَ روت همودا شے آں میدانءَ پترت. اگه اے دورانءَ آں مڑد گرگ نه بیته تو آں سوبین انت. آں ٹیمءَ ایک پوائنٹءِ رسیت. دومی ٹیمءِ مڑدم وتی وس کنت که آں گرگ بیت ءُ اکثر وهداں زمین سرا دور دیگ بیت. اگه آں لیبی گرگ بیته تو پدا تشوخیں ٹیمءَ یک پوائنٹءِ رسیت. لیبءِ گُڈ سرا دوئیں نیامگءِ درشتگیں لیبی شمار کنگ بنت. هر ٹیمءِ زیات لیبی آں وتی گرگ نه دات آں ٹیم سوب مند زانگ بیت. ای لیبءِ تها هم ریفری یا شرا گڈوکیں مڑدم شی هماں سانڑی ایں مڑدماں یک اسپیت ریشیں مڑدی گشینگ بیت. ای لیبی مقابله چو که گوں نزیکیں سیالیں قوماں بیت تو باز وهداں لیبی باز گوں زورا سٹگ بنت ءُ همی سوب ءَ باز وهداں لیبی یک دگری ءِ دست پاداں بورینات.

ای لیب پهشتا ده هماں جنگی سماج ءُ آں وهدی گزر ءُ زلورت گندغا کائینت که چوں دژمنا هکل دیغی حمله کنگی ءُ حیرتا گوں گڑدگی آئیگ بیت.

کپگی

ای لیب ءِ تها لیبی بروبریءِ بنیاتءَ بهر کنگ بنت. باز جاگهه آں ماریا یا جی،ءِ قانود مطابقءَ لیبی بهر کنگ بنت. بلی اگاں مقابله گوں دومی سیالیں ٹهالاهیءَ بیگیں تو هر پهلی وتی وتی لیبی آں کاریت. نون یک یک لیبی میدانءَ کیت. هر دوئیں لیبی وتی یک یک پاد ڈوڑا کنت ءُ بند انت. نیں همی یک پاد سرا توازنءَ بروبر داشتگءَ میداں تها کائیت. راستیں دست گوں یک دیگریءَ سلام ءُ وش آتک کنت ءُ پدا مقابله بنا بیت. بازیں جاگهه آں پادی بندگ نه بیت بلی یک دستی ءَ گوں پاد دارگ بیت. نون لیبی یک دست ءُ یک پادی ءِ سرا لیبءَ شروع کنت. داں دیرا زور لا ئیگ بیت. هر وهدی که یکی ءِ پاد زمیں سرا کپیت یا آں وت توازن ءَ داشت ءُ مه کنت تو دومی لیبی سوب مند زانگ بیت. ای وڑا دراں کهلاڑی وتی وتی وارا سرا میدانءِ کائنت ءُ لیبءَ بهر زورنت. لیبءِ گُڈ سرا آں لیبی شمار کنگ بنت که آنهانی پاد زمینءَ نه کپت ءُ وتی مقابل ایں لیبی ءَ شکست دات انت. هر یکیں ٹیمءِ سوبینیں لیبی زیات بنت هماں ٹیم فاتح قرار دیگ بیت.

اے لیب ءِ پشُدر ده هماں اولی کُرنانی جنگی ماحول ءُ آں وختی زحمانی جنگ انت. که هر لشکرا شی یک یک بهاذری میدانءَ کاتک ءُ آں وختءَ ده جنگ بیت که یکی ءَ همودا کشگ ءُ بیراں کنگ بیت . پدا دومی مڑدم میدانءَ پترت.

هڈوکی ( هڈاں گڈی).

ای لیب ماهیکانیں ءُ نیم ماهیکانیں شپانی لیب ایں. ای لیب زیات هماں جاگهه آں بیت که اودا لوغ ءُ گس ریکانی تها انت. شپی اولی پهراں ده سالا بگر داں هژده سالی مڑدینیں چک ریکی همی پٹءِ تها جمع

بنت. یک دیگریءِ گوانک جنگ طریقه هماں سیٹی ءُ کوکار انت. ایدا هم لیبی هر اعتبارا ،تاکت ءُ صلاحیت گندگءَ پدا لیبی بهر کنگ بنت ءُ دو ٹیم جوڑ بنت. ای لیبءِ تها چو که نام ڈسگیں که یک حاصیں هڈی که بهیڈی گشگ بیت کار مرز کنگ بیت.نون دراں لیبی یک لکیری سرا بروبریغا اوشتنت ءُ یک ٹیمءِ لیبیءِ آں هڈا دُور یک فاصلهءِ سرا دور دات . هڈ که کپیت ءُ آنهی کپگی توار کیت ءُ همی وختا دراں لیبی همی هڈ پهولغءَ ءُ آرگءَ هماں نیامگءَ تشنت. هر یکیءَ که آں هڈ دستا کپت آنهی سرا لیبءِ قانود ردا لازم انت که آں جار بجنت. که '' هڈاں گڈی میں گرا ایں'' نون مخالف ٹیمءِ مڑدم آں لیبیءَ گرنت زمیں سرا دور دنت ءُ آںهڈ زنغ ءُ پهلغءِ جهد کنت. ای وهداں آں لیبی هڈا وتی دومی سنگتا دات ءُ نیں دومی سنگت جار جنت که آں هڈ میئں گُرا ایں. ای وهداں آں ٹیمءِ دو یا سی لیبی ای جار جنت که آں قیمتی ایں هڈی آنهانی گرا انت. بل مخالف ٹیم شی آنهانی گپ جنگءِ اندازا زانی کنت که کئی دروگ بندگیں ءُ کئی کرا آں هڈ ایں. آں کوشست کنت که هڈا شی آں لیبی آں پهلنت ءُ وتی لوغا سر بنت. نون ای دار ءُ گرا پد هر ٹیمءِ لیبی آں حاسیں هڈا پهولنت ءُ کارنت آں ٹیمءَ یک پوائنٹ دیگ بیت.

همی پیما ای هڈ باز برا دور دیگ بیت ءُ لوٹگ بیت. آخرا ای حساب کنگ بیت که کجام یکیں ٹیمءَ زیات برا ای هڈ لوٹت ءُ آرت. هماں ٹیم سوبیین منگ بیت. ای لیبءِ پدا شپانی جاگگ ءُ نظر ءُ گوشانی ترندی ءُ مڑدمی شیواری ءَ سوهان دیگ مزنیں مول ءُ مُراد انت ءُ ای ده ستاه کرزیت که یکی دژمنا چوں دهوکه دات ءُ وتی مول ءُ مراداں حاصل کنت.

ٹپاں چیری ( لکهاں لوٹهی)

اے لوغ اندرا لیو کنغی لیوی ایں. کساں سالیں چک بچ ءُ جنک ای لیوا گوں باز دل هباں لیب کننت. ای لیب تها گوں حاصیں لیکهویءَ یکی لیبیءِ دُز جوڑ کنگ بیت . دومی دراهیں لیبی جاگههءِ رونت ءُ وتار چیر دنت بزاں لکهنت.نون آں چک که دُز جوڑ بیت آں دراهیں لیبی آں پٹیت ءُ پولیت. اولی برا هر گیں لیبیءِ آں دُزءَ دیست ءُ آنهیءَ دست جتی آں نون دُز جوڑ بیت. نوں ای دوئیں دُز یک دیگری کمکءَ گوں دومی لیبیاں پولنت..همی ڈولا باز برا ای لیب بیت ءُ لکهغ ءُ پولگءِ تجربت بیت.

گهوڑ دوڑ

ایے لیب بلوچ چاگردءَ آریائی پشدری ءَ چه آتکا. ای بائدیں زانگ بیت که دراهیں فاتحیں قومانی تها شریں نسلءِ گهوڑو ءُ ماذن دارگ بی تنت. عرب ،آریا،تاتاری، اوگان، ءُ بلوچ راج ای دراهیں قومانی مڑدماں وتی ماذن یا گهوڑا شی ساهءَ دوست بی تنت.

دانکهو، ماذناں تاچیں ناں دل رشوخیں زوار.مئیں وطن کس نه باڑت، تئی وطن کس نه باڑت

عیدُ سیرءُ شاذیهانی وهداں مڑدم وتی وتی چیٹٹگیں مادناں کهارنت ءُ دوڑ ءِ مقابلهءَ بهر زورنت. دراں سوار یک لائن ءِ سرا وتی وتی ماذناں زوار بنت ءُ بیرکی شاندی وداری بنت . شاند رسگ ءِ گوں ماذن تاچینگ بنت. شی کلاں اگا آؤکیں گهوڑاءِ واژه بزاں سوارانعام ءُ شانءِ حقدار بیت. پدا کٹوکیں گهوڑا یا مادن باز گرانیں بهاں بها بنت.

در اصل ای لیب تها مزنیں کمال زین ءُ سنجاں ابید کوتلیں گهوڑوانی پشتا سواری ء کنگیں ءَ گوں مزلءَ سر بوئگ انت. ای هما زمانگءَ چه بلوچانی ءُ لڈ ءُ با ر کنوکیں عربانی زیندی المی ایں بهرتنت .

نیزگ جنگ.

ایےلیب که ایشیءِ نیزه بازی هم گشگ بیت، زحم ءُ نیزگ ءِ جنگانی دور باری ءَ لیو کنگ بیته. یکی تو ایشی تها گهوڑ سواری ءُ دومی همی رفتارا گوں دژمنءِ دل ءُ پهناذاں نشانگ گرگ ءُ نیزگ جنگ ءِ کمال هنر شامل ات. ای لیب تها زمیں سرا یک بالشتءَ شی ده کسانیں بڑدست ڈولیں داری جنگ بیت. شهسوارا گوں پیلویں رفتار وتی مادن آرگی ایں ءُ همی جهلی دار ا وتی نیزگ جنگی انت. هر سوارا نیزگ جنگ ءِ بازیں موه دیگ بنت ءُ پدا حساب کنگ بیت که کجام نیزه بازا باز برا اے نشانگ زڑته. اے پیما هار جیت پیسله بیت.

نشانگ جنگ

اے لیب یا مقابله هم هماں جنگانی دورباریانی جوڑ بیتگیں لیبءِ ایں. آں زمانگءَ گوں تیر کوانءَ نشانگ جنگءِ رواج ات. بڑدست ءِ هڈ دور یه پاسلهءِ سرا اڈگ بت ءُ گوں تیراں آنهی سرا نشانه گرگ بیت. ای ڈولا لیب ءُ مقابله هم بتاں ءُ په جنگاں تیاری هم بیت .

مرشی باندا تیر کوان جاگههءَ نوکیں دوری سلاهاں گپته ءُ نون گوں همی نوکیں توپکاں نشانگ جنگ بیت. بل آهری یا بڑدست سرا درُستیں نشانگ گرگ دانڑتی ده مزنیں عزت ءُ شانءِ زانگ بیت. بلکی ای لیبءِ میان اُستمانی مقابله هم اے دور باریءَ بوئگ انت. ای لیب یا مقابلهءِ پُشته هم جنگی زلورت انت. اے لیب عید ءُ سیر ءُ مرادانی وهداں لیب بیت.

گو (Race)

پهوالی زندے مزنیں دارءُ مدار وتی بانڑ بیتنت.هر بلوچ ءَ مادن ءُ گهوڑو نیستت. نیں وتی پادانی سرا باور کنگ المی ایں حبری ات. چوکه دنیا ءِ دومی راجانی تها مرشی ده درکغ ءِ ءُ دوڑی مقابله بنت بلوچانی تها هم همی ڈولیں سلیمیں مشغله استنت. سیر ءُ شادهانی وهداں گو درکگ یک لازمی ایں لیبء ایں. ای لیبءِ تها ورنائیں گو بر دور جاگهه رونت ءُ مزل یا نشان نیامگءَ درک انت. هر یک که چه کُلاں دیمترا بیت ءُ مزل ءِ بیرک ءَ دست ءَ بجنت هماں سوبین منگ بیت. آنهیءَ را انعام دیگ بیت.قبائلی زند ءِ تها مرشی دی گو بریں مڑدم باز عزت ءُ شانءِ حقدار زانگ بنت.

چمانی بندگ لیب ءِ تها یکی لیبیءِ که حاصیں وڑی ءَ دُز جوڑ کنگ بیت آنهیءِ دوئیں چم بندگ بنت ءُ آنهیءَ وتی دومی سنگت پولگی بنت.اے لیب کسان سالین چکانی لیب ایں. جنکیں ءُ مردینیں کسانیں چک لوغ ءَ اندرا اے لیبءَ لیب کننت.

پری (مولائی) اے ده بهیڈیانی حاصیں لیبی ءُ هر عمره ءِ بلوچانی تها باز گوں دل هبا لیب بیت.

سادی.اے جنکانی لیب ایں. اے لیب سینگائیں جنک لوغءِ دیما گوں پیشیں سادی ءَ لیب کنت.

قطار

اے برانی مال چارینوکیں پهوالانی لیب ءِ. زمیں سرا لکیراں جنت ءُ گوں بری رنگداریں کسانیں سنگاں لیب بیت. اے لیب تها دماگ زیات کار کنت.

بلوچانی کرا باز مزنیں ءُ پراهیں ملک ءُ زمین ایں همی سوب انت که هر علاقه ءُ دمگ ءِ تها بازیں لیب لیو کنگ بنت. ما ایدا آں لیوانی پچار کته که سلیمان کوهءَ بگر داں تیاب دپا هر جاگهه ءَ گوں کسان مزنیں پرکیءَ لیب بنت. بازیں جاگهه آں دومی بازیں لیب هم لیب بنت. لیب هر ڈولیں که بنت ءُ هر جاگههءِ بنت ، کُلانی مول و مراد یکیں ننت. آں اے که مڑدم جانءَ سلامتی ءُ سلیمیءَ دئینت دلءَ وشی آں بهر کنت ءُ چاگردءَ شی ڈنگاں پهریزنت. آں ملکاں که لیب زندگ انت اودا تریاق ءُ پڑی ءِ استعمال نیست انت. لیبانی کمال انت که مڑدم کهٹغ ءُ هارغ ءِ ودئیں جذبگ آں چه شناسا بیت.

سنگت اکاڈمیء منـّتا