یکّے چه بلوچی زبانءِ مشکلان اِش اِنت که زبانا نویسگی بهر نوک اِنت. بلوچی زبان باز دیریگین زبانے اِنت، بله هنچوش که مں پیئش تر ته وتی نویسگان آرتگ اَت؛ بلوچی زبانا حبر وا بوت اِنت، نویسگ نؤکین چیزے اِنت. ته هر زبانے اگر کسی بلوٹیت به نویسیت دو چیز ضروری اَنت. اول اِش اِنت که آ زبانا یک استانداردین لبز بہ بیت. مثلا ته فارسی چندین لبز هست؛ په داب تهرانی، خراسانی، اصفهانی و دگه لهتے لبز. بله وهدی کسے فارسی نویسگ به لؤٹیت، لبز معیارا کارمرز کنت. لبزء معیار زبانءِ ھما لبز اِنت که گیشترین مردم ھمائیا حبر کن اَنت، آئیا سرپد بی اَنت.
لبز معیار دو داب زورتن بوت کنت۔ اولی اِش اِنت که یے لبز راحتر په گیشترین مردم فهمگ به بیت و دومی کار که ته زبانشناسی په عنوان معیار یک لبزے زورتن انجام بیت؛ ته آ مچّین لبز هورتهور به بنت.
بلوچیءِ اولی مشکل همے یک معیاری لبزےءِ زورگ اِنت. بازین زبان شناسان په یے کار کوشست کرتگ۔ یکے چه مزنین استادان بانک کارینا جهانی اِنت که وتی داکٹری تزئی همے باروا نوشتگ و سر معیاری لبزے زؤرگ باز دقیق هموداں گپ بوتگ۔
لبز معیار دو داب زورتن بوت کنت۔ اولی اِش اِنت که یے لبز راحتر په گیشترین مردم فهمگ به بیت و دومی کار که ته زبانشناسی په عنوان معیار یک لبزے زورتن انجام بیت؛ ته آ مچّین لبز هورتهور به بنت.
بلوچیءِ اولی مشکل همے یک معیاری لبزےءِ زورگ اِنت. بازین زبان شناسان په یے کار کوشست کرتگ۔ یکے چه مزنین استادان بانک کارینا جهانی اِنت که وتی داکٹری تزئی همے باروا نوشتگ و سر معیاری لبزے زؤرگ باز دقیق هموداں گپ بوتگ۔
دومی چیز که په نویسگ لازم اِنت، یک خط استاندارد اِنت. هر زبانے تونیت ایوکا گفتاری بهرئی به بیت. ته دنیا بازین زبان هست که آوان نویسگی داب نیست. بله په خاطر شی که بتوانن وتی ادب و دود و ربیدگا بہ دارنت، گیئشتر راج وتی ماتی زبانءِ نوشتگی بهرا کامرز کن اَنت. چیاکہ حبر رند چه دپ درایگ بے گواہ بیت، بیئد ھماوان که نویستگ اَنت یا گون دگه تکنالوژیان ضبط کرتگ اَنت. بشرا چه وهدے که خط اختراع کت په شی که وتی زانت و داشتگین چیزان په دگران برسینیت، گون خط و یا کشگ او دیوار هوڈان وتی مقصد درشان کت.
بلوچی زبانء رسم الخط باروا بازین گپ بوتت. آزات جمال الدینی، خیرمحمد ندوی و سید ظهور شاه پہ بلوچی باز کار کتت. په نویسگ بلوچی دو نوع خط مطرح اَنت. اولی خط عربی رسم الخط اَنت که گون لهتے بدلی و چنت اردوئی نشان نویسگء بیت. آ دگه نویسگی دابا لاتینی الفبا کارمرز بنت؛ هما کارے که الفنباین ته وتی نویسگان استفاده کت.
په خاطر شی که بلوچ ته هر کشورے؛ په داب ایران، اوگانستان و پاکستان که ببیت گون عربی الفبا آشنا اَنت، راحتر تون اَنت یے الفباوان ته وتی ماتی زبان کارمرز بہ کن اَنت. لهتے بلوچ که ته یورپ و ترکمنستان که هست اَنت، چون لاتینی الفبا ته وتی مدرسوان وان اَنت و نویس انت؛ لاتینی الفبا پہ آوان راحتر اِنت۔
په بلوچی زبان راہ حل اِش اِنت که گون هر دابین لبز و خطے مردم یک دگرا گیئشتر سرکچ دات کن اَنت و راحتراَنت همائیا بہ زوراَنت. گون بازین ماهتاک و لبزانکی تاک که ته بلوچستان پاکستان نشر بنت، یے راه کم کم روشن بیت. ما هم امیت دارین که ته کامپیوتری دنیا بلوچی زبانءِ نویسگ هر چه زودتر گیئشتر بهر بہ زوریت.
بلوچی زبانء رسم الخط باروا بازین گپ بوتت. آزات جمال الدینی، خیرمحمد ندوی و سید ظهور شاه پہ بلوچی باز کار کتت. په نویسگ بلوچی دو نوع خط مطرح اَنت. اولی خط عربی رسم الخط اَنت که گون لهتے بدلی و چنت اردوئی نشان نویسگء بیت. آ دگه نویسگی دابا لاتینی الفبا کارمرز بنت؛ هما کارے که الفنباین ته وتی نویسگان استفاده کت.
په خاطر شی که بلوچ ته هر کشورے؛ په داب ایران، اوگانستان و پاکستان که ببیت گون عربی الفبا آشنا اَنت، راحتر تون اَنت یے الفباوان ته وتی ماتی زبان کارمرز بہ کن اَنت. لهتے بلوچ که ته یورپ و ترکمنستان که هست اَنت، چون لاتینی الفبا ته وتی مدرسوان وان اَنت و نویس انت؛ لاتینی الفبا پہ آوان راحتر اِنت۔
په بلوچی زبان راہ حل اِش اِنت که گون هر دابین لبز و خطے مردم یک دگرا گیئشتر سرکچ دات کن اَنت و راحتراَنت همائیا بہ زوراَنت. گون بازین ماهتاک و لبزانکی تاک که ته بلوچستان پاکستان نشر بنت، یے راه کم کم روشن بیت. ما هم امیت دارین که ته کامپیوتری دنیا بلوچی زبانءِ نویسگ هر چه زودتر گیئشتر بهر بہ زوریت.
چه مصطفا بلاگ زرتگین یے نبشتانکء توکا کموکے بدلی آرگ بیتگ۔ پرے خاطرا کہ یے نبشتانک یک خاصین گالوارےءَ اِنت، ما جھد کتگ کہ باز ٹگلینگ مہ بیت تا گالوار مہ کپیت۔ بلوچی نیوز
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر
وتی کلوا چێرا نبیس إت