گلگدارے گوں اُستاد عبدالحمید إیراننژاد ءَ

إے نبشتانک أچ پھرہ زرتگ و وتی راھبندا نبشتہ کتگ۔ بلوچی نیوز

سید گرگیج: اُستاد هستیں دَور روچ پہ روچ دیمروی کنان إنت. شمئے خیالا إے دؤرا بلوچی زبان ءِ گوانک ءُ هال رسان؛ هنچوش کہ تاکبند، وانگی (کتاب) ءُ ماهتاکانءِ راه ءُ رهبنداں چے پکار إنت. ءُ گوں چے پیما وتی نبشتواں رد بند دات کن إنت؛ بزاں آ چونیں سسّا ءُ پگری نبشتانکاں وتی تھا جاه بہ دَے اَنت ؟

استاد عبدالحمید إیراننژاد: هنچش کہ زانیں هر زبان ماں چاگرد أثر دؤردات ءُ پیمےءَ وت هم أثر زوریت. گڈا هرزبان باید وتی چاگرد ءِ ضرورتانءِ پوره کنوک بہ بیت . پہ دَروَر به گشاں کہ زهگانءِ زبان وت یک خاصیں رهبندے هست ءُ آوانءِ ضرورتان پوره کنت. همے پیم نوک ورنایاں، ورنایاں ، میانسالاں ءُ پیریناں؛ هنچش علم ءُ تکنولوجی ءِ زبان ، پاکسمایی زبان و نیک راهی زبان هر زبانءِ یک ٹوهیں بهرے شمار کنگ إبنت .
مئے زهگ ، نوک ورنا ءُ ورنا ماں هنچشیں چاگرداں زند گوازینگا أنت کہ اوداں پارسی، اردو، عربی، إنگریزی یا دگہ لهتے زبان وانینگ بوگا أنت ءُ أگر ماتی زبانا پہ جْوانی یات مگر أنت، گڈا مئے زبان وتا قائم داشت نه کنت.
پہ وتی زبانءِ دیما بَرَگا مارا میڈیا پکار إنت؛ چوش کہ راڈیو، ٹلی وژن، ماهتاک، روتاک، هالتاک ءُ کتاب؛ تاکه همیشانءِ وسیلوا ما وتی خاصیں پگرءُ سسّایاں پیش به کنیں. دُردانگیں سیدهاشمی ءَ گوشتگ أت:
راجے کہ بہ بیت گُنگ نه مانیت نه مانیت
مانیت پہ ادارُکے، بلے زندگ ءُ مُردار!
ما أگر یک راجے شمار کنگ بئیں، گڈا بزانیں کہ راجاں خاصیں دود ربیدگ ھست ءُ زباں چہ دود ربیدگ خاصیں بھران یکـّے إنت. دود ربیدگءِ زندگ دارگ یک راجے ءِ زندگ دارگ إنت. زبانا زندگ بدار؛ راج وت زندگ إبیت.
هنوگیں دئورا زبانا زندگ دارگ ءِ راه یا بیگواهیءِ راه باز أنت . هنوں ما کجا یکـّا گچین بکنیں، مئے وتی دستا انت.
یک گپے کہ مئے نبشتانک چہ پیما رد بند دئیگ بہ بنت، إیشیا من إیوکا گیشّینت نه کناں. باید انت زبان زانت هور بہ بنت ءُ پہ زبانا یک خاصین رهبندے در به گیج أنت. چیاکہ سیاهگ زبان ءِ ضرورت انتءُ داں سیاهگ یک رهبند کنگ مہ بیت زبان ءِ وانینگ هم گرانیں کارے بیت؛ هرکس وتی جندءِ راهبندا بہ زوریت گڈا زبان پہ رهبند نہ بیت.
ألبت هنی أگر ما بچاریں، گڈا گندیں کہ صدءِ توکا هپتاد کس یک پیما نبیس أنت. أگر ما زبان کوّاساں یک جاگہ به کنیں ءُ آ پشت کپتگین مردمان سر سوج بہ کن أنت، گڈا مئے زبانءِ سیاهگءِ رهبند یکے إبیت. أگر إے کار چہ مروچیءَ زی بہ بیتیں باز گِهتر أت. همینچو وهد گیئشتر بہ گوَزیت، تاوان گیئشتر إبنت.
جستءِ إے بهر کہ کجام پگرءُ سسّایان ماں نبشتانکاں جاگہ بدییں! إے بهرءِ پسو إیش إنت کہ مارا هنّی إینچو جوازت نیست کہ ما په هریک پارٹییےءَ خاصیں تاکبندے بہ کـَشّیں. ألبت ما یک تاکبندےءَ چنت بهر کت کنیں. چوش که پہ زهگاں، نوک ورنایاں، ورنایاں، جنینان ءُ إے دگراں. پہ إے کلـّین گروهانءِ پگرءُ سسّاءِ دیما برگا همایانءِ ضرورتانءِ همردیا نبشتانک پیش به کنیں ۔ إے کارءِ جوانی إیش إنت کہ هرکس چہ وتی ضرورتاں أبید دگرانی ضرورتاں هم پوه إبیت.
ما پہ وتی تاکانءِ ڈولداریءَ چہ دگہ زباناں هم سیاهگ رجانک (ترجمه) کت کنیں ءُ یاکہ وتی نبشتانکانءِ بستارا همنچو دیما بہ بریں کہ درین هم چہ مئے نبشتانکاں سوب چست بہ کن أنت.

سیدگرگیج : اُستاد، کسانیں زهگانءِ چاگردا دگہ زبانانءِ کارپد باز بوتگ أنت ءُ نوکین دئورا دیما آتکگیں وسیلہ ءُ أزباب روچ در روچ دیما آیگا أنت. زهگانءِ تب ءُ هیل گوں دگہ زبانان همگرنچ بوتگ أنت. همے پیما آوانءِ دود ربیدگ هم یکجاه أنت. پہ مثال کامپیوتر ءُ لیبی چیز أنت.
بارین هنچیں رهبند هست که إیر کنگ بہ بیت تا په زهگان إیشانءِ کارمرزی آسان بہ بیت ءُ هیل کنگا گیئشتر هُبناک بہ بنت؟
شمئے خیالا بلوچ چے وڑا گوں إے أزباب ءُ وسیلوان همراه به بنت؟

استاد عبدالحمیدایراننژاد: هنچش کہ پیسرا گشگ بوت، هر زبان چہ وتی چاگردا أثر زوریت ءُ هم أثر دؤر دات. مروچییں دئورا وڑوڑیں ازباب، وسءُ بود هست إنت کہ راج چہ آیاں پہ وتی پگرءُ أندیشانءِ دیما برگا رندگری کن أنت. مارا هم باید إنت کہ چہ إے چیزاں نپ به زیرین.
چش کہ کامپیوتر هنوگیں دئورا هر لوگا گندگ إبیت. أگر مئے کوّاس ءُ زانتکار جهد به کن أنت، گڈا آ توان أنت کہ هنچشیں برنامه نبشته ءُ پیش به کن أنت دانکہ کامپیوتر آوان ماں بلوچی زبانا ترّینت به کنت. هنچش کہ گندیں بلوچی آب ماں کامپیوتر هؤرکنگ بوتگ أنت ءُ ما آسودگیءَ آوان کارمرز کت کنیں.
أگر مئے زانتکار ماں بلوچی زبانا برنامه نویسی به کن أنت، باز فایده إبیت. یا بلوچی زبانا پہ زهگاں فلم جوڑ کنگ بہ بیت کہ زهگان نیکیں پنت ءُ سر سوج به کن أنت. یا دگہ زبانانءِ فلم بلوچیءَ ڈب کنگ بہ بنت؛ إے وڑا پہ زبانا زهگانءِ هدوناکیا گیئشتربه کن أنت. ألبت هما جوانیں فلم کہ جوانیں کردار پیش کن أنت نے کہ هر پیمین فلم.
هما پارسی، اُردو ءُ إنگریزی فلمان ماں بلوچی ڈب کنگا مروچاں لهتے کس گلائیش أنت یا که کتگ أنت؛ إیشانءِ گیئشتریں بهر بیکار أنت. إے ٹوهیں ذمواریا باید زبان زانت ءُ کوّاس وتی جامی کوپگاں بہ زورأنت، هرکس سروت ءُ پہ زرّءِ ودی کنگا إے کارا مکنت. چیا کہ وهدے یک کارےءِ تها بے رهبندی رواج گپت گڈا آییءِ گارکنگا باز وهد ءُ بازیں زرّ لوٹیت. إے چیز مئی راج ءِ گوْرا نیست أنت.
ما شری سرا زانیں کہ إے کاران هما قوم دوست کرت کن أنت کہ آیانءِ مالی جاور جوان به بنت ءُ دست إش پچ به بنت، نے کہ أدیب ءُ زبان کوّاس کہ وت نمر نزندیں مالی جاورانءِ آماچ أنت. أگر إے هم هؤر بہ بنت وا شرتر إنت، چیاکہ پیشی بلوچاں گوشتگ "هُرّے هُرّے کاسگی پُرّے".
بلوچی زبانءِ أهدیگیں قصه، أسپانک، شعر، سوت، چاچا ءُ إیدگہ چیزاں جم کنگ ءُ نزّ آرگ بہ بنت تا که پیمے نہ پیمے پہ اُستمانءَ سر بہ بنت.
بلوچی زبان ءِ پڑ پرْاه ءُ شاهگان إنت. بازیں جوانیں چیز هست أنت. إگر ما پہ آیانی چنگ ءُ نزّارگا جهد مہ کنیں آ گار إبنت. مروچیگیں دئور یک خاصیں دؤرے إنت. أگر ما دستان مہ سُرینیں، باندات چہ گوشاں ما میاریگ کنگ بئیں۔
ما شرّ زانیں کہ یک پارٹییے إیوکا زبانا دیما برت نه کنت. باید إنت هر کس وتی ذمّوا ‏‏پہ شری بہ ماریت. مئے ملا ءُ زانتکاراں هم باید إنت کہ وتی واز ءُ سر سوجاں بلوچی زبانا بہ گش أنت، نے کہ هنوگیں ڈولا. هنون ملا بلوچی وا بیها نه کن أنت ءُ أگر تایے تایے بلوچی واز کنت، گڈا هنچش کنت کہ مردم نه زانت که واجہ کجام زبانا گپا إنت.
بلوچ واننده ءُ هنچوشین بلوچی کن أنت کہ گپان إش مردم سرپد نہ بنت. وت ماں وتا سرکچ ور أنت، بلے دگہ نه زان أنت بارین واجہ پارسی گپا إنت یا بلوچی. إیشانءِ سببا أگر مارا شگان به جن أنت کہ بلوچی زبانے نہ إنت، گڈا ما بد مہ بریں.
أگر ما وتی زبانا شرءُ ألکاپ مکنیں. آیوکیں پدریچ مارا میاری کن أنت ءُ مارا زبانءِ دشمن زان أنت.
من چہ وتی نیک راهی واجهاں، واننده ءُ درس ونتگاں دستبندی کناں کہ زبان ءِ نیمگا خاصیں دلگوش گوْر به کن أنت، چیاکہ ما پہ شری زانیں "بلوچی مئی وتی شهدیں زبان أنت".

Edited by www.balochinews.com