نواب یوسف عزیز مگسیءِ بیرانیءِ 74 می سالروچ مرچی إنت

نواب یوسف عزیز مگسی کہ بلوچ سیاستءِ بنھشتا سائنسی راھبندےءِ إیر کنوکیں أولی سیاستکار أت، 1935ءَ مرچییں روچا ماں کوئٹہ بیران بوتگ أت۔ 1901 ودی بیتگیں إے بلوچ نوابا نوکی 34 سال أت کہ یک بیمناکیں زمین چنڈےءِ آماچ بوت۔

مشرقی بلوچستانءِ بنجاھی شھر کوئٹہءَ 31 مئے 1935ءَ شپءِ کلاک 3:30ءَ یک سئے دمانی دراجکشین زمین چنڈےءِ سببا 40،000 مردم کشگ بیتگ إتنت۔ زمین چنڈا کوئٹہ و چپ چاگرد تاکہ 200 کلومیٹر دیر سر چیر کتگ أت۔

آ زمانگا کوئٹہ إنگریزانءِ دستا بیتگ و اودا نادینتگین إنگریز فوجءِ بازین مردم ھم کشگ بیتگ إتنت۔ کوئٹہءِ سرجمین مردمی آبادی 50،000 بیتگ۔ إے حسابءِ ردا إیوکا 10،000 مردم پشت کپته بیتگ أنت۔ زمین چنڈا نامیین بلوچ راجی سیاستکار نواب یوسف مگسی ھم زوال کت۔

نواب مگسی سیاستکارے بیگءِ کشا زنڈیں لبزانکی پؤلکارے بیتگ و آئیا بلوچیءَ شاعری ھم کتہ بیتگ۔

سنگت أکاڈمی بلوچستان و أکادمی أدبیاتءِ ھورکاریا إے نامداریں بلوچ ھستی باروا یک دیوانے مرچی بیگاہ کلاک 5ءَ ماں 'إدارہ أدبیات آڈیٹوریم' کوئٹہءَ برجم دارگ بیگا إنت۔ إے دیوانا بلوچ شھزانت داکٹر تاج محمد بریسی لکچرے دات و پدا میر مگسیءِ کارکردانءِ سرا دگہ مردم تران کن أنت۔
Rights reserved by www.balochinews.com

ڈیرہ بگٹی؛ پنچ شنبہ 17 مارچ 2005۔ هازگیں ٹپـّانءِ حال

ڈیرہ بگٹی؛ پنچشنبہ 17 مارچ 2005

مرچی پنچ شنبہ 17 مارچ 2005 إنت۔ ڈیرہ بگٹیءَ پاکستانءِ فرنٹیر کور یا سیمسری فوج و بگٹی ٹکءِ مردمانءِ نیاما جنگ بیگا إنت۔ نواب أکبر بگٹی مارا حال دات کہ پاکستانی فوجءِ بمبگواریءِ سببا تنے وھدی 50 ھنچنائیں مردم شھید بیتگ أنت۔ شھید بیتگینانءِ نیاما چک و جنیں آدم ھؤر أنت۔ فوجی واکدار گشگا أنت کہ آوانءِ پنچ کس کشگ بیتگ أنت و 19 ٹپـّی أنت۔

فوجیاں ھلی کاپٹر گن شپ لوٹائینتگ أنت و آ سنگینیں سلاح پہ بگٹی ٹکءِ مردمانءِ کشگا کارمرز کنگا أنت۔ بگٹی ٹکءِ سلاحبنداں 40 فوجی و صمد لاسیءِ پناھگاہ أنگرّ کتگ أنت۔ ألبت پہ إیشانءِ رکـّینگا گيئشتر فوجی سر کنگ بیگا إنت۔

سیمسری فوجءِ باسکاں ڈیرہ بگٹیءِ ھِندو میتگ وتی توپانءِ دپا داتگ۔ یک ھندو عبادتجاھے توپانءِ لگــّگا سرجمیا تباہ بوتگ و آئیءِ توکا 'پوجا' کنوکیں بازیں کس کہ چک و جنیں ھم ھؤر أنت، کشگ بوتگ أنت۔ جنگءِ جاری بیگءِ سببا أنگت جسد أچ ماڑیءِ لمبتگیں بارانءِ چيرا در کنگ نہ بوتگ أنت۔ ھمے تر س إنت کہ مرتگینانءِ حساب أچ أندازوا سک گیئشتر بہ بیت۔

نواب أکبر بگٹیءِ دیوانجاہءِ سرا ھم پاکستانی فوجءِ دئور داتگیں راکٹے مرچی صحبا کپتگ و منندجاہ پروشت پرؤش إنت۔ نواب بگٹی گشگا إنت کہ سرکاری واکاں یک ھنچیں جنگے بندات کتگ کہ گشیگا دشمنیں ملکےءِ سرا بیڑ إش برتگ۔ "نیں ما چاریں باریں کئے باج بارت"۔ نواب بگٹی درّائینت۔

چاریگاں ھم إے خبر منّ إت کہ بگٹی ٹکءِ سلاحبندیں مردماں 40 فوجی ماں آوانءِ منندجاھا أنگـرّ کتگ أنت۔ ترس پیشدارگ بیگا إنت کہ فوجی کشگ بنت۔ بلوچستانءِ سروزیر جام محمد یوسف گشت کہ فوج و سلاحبندیں بگٹیانءِ نیاما دیم پہ دیمی جنگ مرچی صحبءِ کلاک 9:30ءَ بندات بیتگ۔

شعیب نوشیروانی گشت کہ فوج و بگٹیانءِ نیاما صحلبندیءِ گپ بیگا بیتگ، ألبت لھتے سرکاری مردم صحلبندیءِ خلافا أنت و آوانءِ پندلانءِ ردا مرچییں جنگ بیگا إنت۔ دی نیوز (نز آرتگ)

۔

کوئٹہ؛ جعمہ 18 مارچ 2005

مارا أچ ألـّمیں دراں حال رس إت کہ زی صحبا بندات بیتگين جنگ تا شپءِ وھدےءَ جاری بوتگ۔ پاکستانی فوجءِ دستا بگٹی ٹکءِ 60 کس کشگ بیتگ و 150 ٹپـّی أنت۔ مرتگیں فوجیانءِ حساب سرکاری واکاں 8 کس ظاھر کت أنت و ٹپـّی 23 أنت۔ مرتگ و ٹپـّی بیتگيں بگٹیانءِ نیاما بازیں چک و جنین ھؤر أنت۔ بلوچ وائس

نوابزادہ بالاچ مری وتی بیانےءَ نواب بگٹیءِ قلاتءِ سرا بیڑ إیر جت و گشت کہ إیشی أچ پاکستانءِ نیمگا بلوچ راجءِ خلافا جنگءِ جارے إنت۔ آئی گيئش کت کہ إے کارپد واکدارانءِ ھما لیکوا پدّر کنت کہ آ بلوچ راجا وتی غلام منّ أنت۔ نوابزادہ بالاچ مریءَ واکدار بیھار دات أنت کہ بلوچ راج آوانءِ دیما نہ جُکـّیت و وتی راجی حقانءِ سوداءَ ھچبر نہ جنت۔ ڈان

Rights reserved by www.balochinews.com

فارسستان یا إیران چہ سال 224 تاکہ 1989ع

224-651 ع: ساسانیانءِ بادشاھی أت و ملکءِ مذھب زرتشی أت۔

636ع: عرباں فارسستانءِ سرا بیڑ برت و ساسانی پروش دات أنت و اودا إسلامی سرکارے نادینت۔

900ع: نوھمی قرنءِ نیاما گون عربی آباں فارسی نبیسگءِ بندات بیت۔ دیمتری قرنان ترک سلجوقان فارسستان گپت و إسلامی رواجءِ بدلا وتی بادشاھیءِ بندات کت۔

1220 ع: مغلاں فارسستان دست گپت۔

1501ع: شاہ إسماعیل صفویءَ وتی رواجءِ بنھشت إیر کت و ملکءِ مذھب ئی شیعہ کت۔

1639ع: قصر شیرین قراربندءِ برکتا گون اوتومن إمپائرءَ 150 سال أنگتیں جنگ خلاص بوت۔

1736ع: نادرشاہءَ واکداری دست گپت و صفویانءِ رواج آسر بوت۔

1828ع: گون روس دومی جنگءِ سببا فارسستانءَ 'کاکس' ھند روسءَ دات أنت۔

1907ع: فارسستانءِ أولی بن راھبند –اساسنامه -ٹھینگ بوت کہ إیشیءِ ردا واکدارنءِ 'إختیار کل' پچگرگ بوت۔

1914-1918ع: أولی جھانی جنگءِ دئورانا فارسستانءَ ھچ کسءِ پلانگری نہ زرت۔ ألبت پدا ھم ملکءِ توکا باز جنگ چؤپ بوت۔

1921ع: فروری‏ءَ فوجی کماندار رضا خانءَ واکداری دست گپت۔

1923ع: رضا خان ملکءِ وزیر أعظم جؤڑ بوت۔

1925ع: پارلمنٹا رضا خان ملکءِ 'شاہ' نامینت۔

1926ع: أپریلءَ رضا خانءِ تاجپوشی بوت و آئیءِ چک محمد رضا ولیعھد نامینگ بوت۔

1935ع: فارسستانءِ نام مٹـّینگ بوت و نوکیں نام 'إیران' بوت۔

1941ع: ولیعھد محمد رضا إیرانءِ شاہ نادینگ بوت۔

1979ع:
جنوری: محمد رضا شاہ چہ إیرانءَ در کپت۔
أول فروری: خمینی چہ فرانس چهر کت و تھرانءَ سر بوت۔ سئے میلین مردماں وش آتک کت۔
أول أپریل: رفرانڈم بوت و إیران إسلامی ملکے منـّگ بوت۔ چدا پد ملکءِ نام 'جمھوری إسلامی إیران' بوت۔

1980ع:
جنوری: أبولحسن بنی صدر ملکءِ صدر گچین بوت۔
جولائی: محمد رضا (شاہ) ماں مصر کنسرءِ نادراھیا کشت۔
ستمبر22: گوں عراق جنگ بندات بوت۔
1988ع: جولائیءَ إیرانءِ مسافر بالیگرابے أمریکاءَ جت و إیشیءَ سواریں 290 کس کشگ بوت أنت۔
ھمے ماھا إیران و عراقءِ نیاما صلح بوت۔

1989ع:
فروری‏ءَ مان برطانیا جاهمنندین پاکستانی مسلمان کلیم صدیقیءِ سروکیا شتگین مردمانءِ دستبندیءِ سرا خمینی سلمان رشدیءِ خلافا قتلءِ فتوا دات۔
سلمان رشدیءَ پیغمبر و قرانءِ سرا طنزی کتابے 'شیطانی آیات'ءِ ناما نشبتہ کتگ أت۔

بی بی سیءِ منـّتا

Translated by www.balochinews.com

گیرانء منگیر- حفیظ حسن آبادی ۔چارمی بھر

پیسری بھر

چارمی بھر: اودا کہ ھر جَرّ و گز خشکنت، ھر کوہءِ خشکین تلار چؤ ھما ماسءِ کرکین لنٹان خشک به بنت و چہ وتی ورنایین بچءِ مرکا گریوگ و پریات کنگ بہ لوٹیت، بلے توار ئی گٹگیر بہ بیت و چم ئی جھانءِ نیمگا ھبکّوی چارگا بہ بنت۔۔۔ وتی ماسا واری و ناچاری بیگءِ سببا ھچ کس ویل نہ کنت۔

تنے وھدی بارین آئی چنکس برا منی سر و دیم چکتگ تنت و گون ارسان منی و وتی انارک و زنچک تر کتگ تنت۔ من نہ لوٹت کہ آ را تسلا بہ دیان و نے کہ آئیءِ دلگوشا دگہ نیمگے ترّینگا دلا گشت۔ پرچا کہ من زانت اگر من یے آچ چہ دلا درکپگا نہ اِشت، گڈا روکین آس پیرمردءِ سینگا پشت کپیت و بے بلاہ آئیا جوکینیت۔
ھمے وڑا بازین گریوگان رند چؤ ھردین زھگےءَ کہ وتی ماسءِ بڈا وتی گردنا لؤنج کنت و وپسیت، آئی وتی سر منی کوپگا لونج کرت۔ کموکے رندترا من آئیءِ دست چُکّتنت و پدا بگلا گران دیم پہ دیوانجاہءَ برت۔ ادا مصطفا مئے سروکیءَ کنگا ات۔

داکٹر جان محمدوفءِ کوٹی باز سادہ ات۔ روچ برکتی نیمگا یک 'شو کئسے' ئیر ات۔ آئیءِ تھا دو سئے کانچ مان ات۔ شرابءِ چیزے شیشگ و تنکین ملار (جام) و ھماوانءِ دیما یک روسی 'ٹائم پیسے' گندگ بیگا ات۔ جھلءِ دو 'شلفان'ءِ سرا پہ ڈولداریءَ لھتے بت ئیر ات کہ اشانءِ نیاما لینن بت ھم ودی ات۔ روچ ٹکّی نیمگا یک گرانبھائین قالییے دیوالءَ درتکگ ات۔ ادا قالیان درنجگءِ دؤد ھستنت۔ زمین سرا یک بازاری کؤنٹے تالان ات۔ درتکگین قالیءِ چیری نیمگا 'سوفوے' و زرباری نیمگا گِردین 'ٹئبلے' و اشان کشان پنچ داری کرسی ئیر تنت۔

ما آھت ھمے ٹئبلءِ دیما ئیرین کرسیانءِ سرا نشتنت۔ گون مئے نندگا داکٹرءِ لوگبانکا پہ ما چاہ آورت و دو شکردانیانءِ توکا وڑ وڑین پودنی/ٹافی ھم ٹئبلءِ سرا ئیر کت۔ سیمی شکردانیءِ تھا بورہ مان اَت۔ ھمے دمانا داکٹرءِ جنک داکٹر ماہ جان اَھت و مارا وش اَھت ئی کت و پدا شت۔
منا دلگؤش ات کہ پیرمرد نہ زانگا ات کہ چے بہ کنت و چے مہ کنت، ھمے فکری گڑتیءِ وھدا ھم آئیءِ ارس بند نہ بوتگ تنت۔ من یے ھم گنداتان کہ واجہءِ گس گودی وتی واجہءِ سرا کندگا ات۔
پرچا مہ کندیت! آئیا کدی چہ وتی ماس، سیال، قوم و سرڈگارا چہ جدائی دیستگ ات!

کمّے رندترا داکٹر شت و چہ وتی وابءِ کوٹیا یک کونٹے زرت آورت۔ اولا من سرپد نہ بوتان، بلے کمّے ھورت چارگا پد من دیست کہ آئی وتی رستگین داد و مڈلان منا پیش دارگا ات کہ آئیا ملکءِ خدمتءِ بدلا رستگ تنت۔ دومی میان استمانی جنگءِ وھدا فاشیزمءِ پرؤش دیگا رستگین دادانءِ نیمگا واجھا اشارہ کت و گشت "بچار منی بچ، چوش مہ بیت کہ بہ روئے بلوچستانءَ و بگشئے کہ اودءِ بلوچان وارتگ و وپتگنت۔ زیر شر سیل کن و اؤدءِ مردمان بہ گش کہ ما ھم گون سوویت یونینءِ دگہ راجان پہ یے ملکءِ پھازگا جنگ کرتگ۔ دومی میان استمانی جنگا من فوجی داکٹرے بیتگان۔۔۔"

رندترا من گون آئی و آئیءِ زھگان جدا جدا فوٹو کپت۔ نیم کلاکےءَ رند ما ھمراھیءَ داکٹر خان محمدءِ دفترا شتنت۔ داکٹر خان محمد ماہ جانءِ گسواجہ اِنت۔ خان محمد زانتکارین ورنایے اِنت و 'مئرے'ءِ سرکاری خزانہءَ کارکنوکین افسرے اِنت۔

بیگاہءِ کلاک دو ونیم ما چہ اودا درکپتنت۔ پرچاکہ مارا شپا واجہ کندلءَ وتی زھگانءِ برّوکءِ نیمونا مان "یلاتان" مزنین داوتے داتگ اَت۔ اودا ترکمنستانءِ بازین بلوچ کماش و زانتکار گشگ بیتگ تنت۔
چہ وتی آیگ روچا (22/04/1990) منی جھد بوتگ کہ یک نہ یک ڈولے ادءِ بلوچان یکجاہ بہ کنان تا آوانءِ نیاما یکّیئیءِ مارشت چست بہ بنت و یک انجمنے جؤڑ کنگا سوبین بہ بیین۔ تاکہ ادا ھستین بلوچ وتی پادانءِ سرا بہ اؤشتنت، وتی دودربیدگی و لبزانکی پدمنتگیان دورکت بہ کننت۔ انشپیین شپ نہ ایوکا منی زندءِ جوانترین شپ انت، ھوریا پہ ادءِ بلوچان یک تاریخی شپے بیت کنت۔
ھمے مچّیءِ حال وھدے من پیرمردین داکٹر جان محمدوفءَ دات آئی گون گریتگین چمان گشت "منی بچ یے ھما واھگنت کہ پہ اشی من وتی سرجمین زند داتگ۔ من جزمتگان کہ اگر من ادءِ بلوچان پہ آوانءِ نامءِ برز برگا پاد کت مہ کنان، منی آیوکین اؤدبادگ یے کارا کننت۔۔۔ خیر گندئے۔"

گون ھمے گپان آئی پدا دیم گؤن من کت و گریت۔ چہ چمان ئی بے وسی و ناچاریءِ زراب منی زردءِ جھلانکیان بُڈ گران بوت۔ آئی گاڑیءِ دیمی سیٹا تکّہ دات و ارسانءِ ھؤشینگا لگت، و خان محمد اسٹرینگءِ پشتا نندوک چہ شیشگا منا چارت۔ پدا زوت دلگوش ئی گون راھا کرت۔ گاڑیءَ مارا چہ 'مئرے' دور بران و 'یلاتان'ءِ نزیکا رسینگا ات۔۔۔۔ پشت کپتگین بھر دگہ برے۔

"گیرانءِ منگیر"- حفیظ حسن آبادی (سیمی بھر)

پیسری بھر
سیمی بھر: ریکانءِ سرا رستگین کسان و مزنین بُڈکانءِ نیاما تچک سیاھین سڑک مارا دیم پہ 'مئرے' برگا اَت۔ سڑکءِ یے دیم و آدیما ریکانءِ سرا باز جَرّ رُستگ تنت۔ ابید چہ جَرّان کہ چہ دورا سک ڈولدار گندگ بیگا تنت و ریکانءِ گرمی اش پرؤشتگ اَت، بازین ڈگار آباد تنت و گیئشترینان پمبہ کشگ بیتگ اَت۔ دمگءِ مزنترین کشار پمبہ اِنت۔ جاگہ پہ جاگہ کسان کسانین میتگ ظاھر تنت۔ میتگانءِ نزیکا رمگ و یا گوروم گندگ بیتنت۔ اشانءِ شوانگ و گوّال چہ بلوچستانءِ شوانگا آسودگتر تنت، پرچاکہ آ اسپ و خران سوار مالان بیرہ دیگا تنت۔

قدرتی مروچی پیسری روچانءِ ڈولا چؤ تینّا گرم نہ اَت۔ پمشکا ما آسودگیءَ کساس بیگاہ کلاک یک و نیما واجہءِ گسا سر بوتنت۔ درگہ (دروازگ)ءِ ٹکّگا رند آئیءِ پیرین زالا کہ آذربائیجانی یے اَت، درگہ پچ کت۔ منا گؤن بلوچی پچّان گندگا رند بانکا بچکندان گشت: بیا اِت کہ شمارا خدا بیاریت، داکٹر پریرینے شمے ودارا بے وابنت۔

من بانکءِ شرپا وتی سر جھل کت و گون ھما وڑین بچکندےءَ وتی بچاروکی کت۔

ھبیلی (حویلی) اینکس مزن نہ اَت، کساس 55 تا 75 فٹ بوت اَت۔ ابید چہ سڑکءِ نیمگا دراتکگین راھا، آدکہ سرجمین حویلی انگور، انار و اگر من رد مبان توتءِ درچکان ساھیل کتگ اَت۔ گسءِ درگہ چہ ڈگارا کساس دو فٹ برز اَت۔ پہ یے دو فٹانءِ سرکپگا سئے پادکل (پدیانک) تنت۔ دیوانجاھا دو درگہ پر اَت۔ یکّے آدگہ دوئین کوٹیان گوزان ڈنا روگ و آیگءِ راہ اَت، و دومی داکٹرءِ وابجاھے اَت۔

گؤن مئے پترگا واجھین داکٹر گؤن پاشانین مود و پچین زنچک (جیگ)ءَ مئے دیما آتک۔ آئیءِ مزنین بروت و زرنگین بالادءِ گندگ، و راستین اشکنگ و چمانءِ روشنائیءِ مارگا رند مردم سرپد بوت اَت کہ واجہ چہ ورنائیءَ جان سلامتے بوتگ۔ البت نین چمّ ئی نزّ آتکگ تنت و چارین نیمگان کرچک ترّتگ تنت۔ بروان ئی ھم بروتانءِ ڈولا چنگ تنت۔ پراھین پیشانی ھم گوستگین روچانءِ سکّین ساھتانءِ نشانیان پیش دارگا اَت۔

آئی منا وتی انبازا زرت، منی سر و پیشانیءَ چکگا لگ اِت، پدا آئیءِ پوھاڑ چست بوت۔ اشیءِ سببا منی جانءِ گوشت سیم سیم بوت و گشیئگا چہ منی پادانءِ چیرا سارتین زرابے لرزان منی جانا پُترت، و منی ارسانءِ نیم خشکین چمّگ بؤتک۔ البت منی سِنگین دلا ھچ نہ بوت و نہ گریتان، بلے منی جانءِ درھگ و حساسین دستانءِ تکانسری منی تاھیریءَ شون دیگا تنت۔ ھمے وھدا منی چم وتی ھمراہ مصطفاءِ نیمگا ترّتنت۔ گندان کہ آئیءِ چم سھرنت و ملاڑانءِ سرا ارسانءِ مُھرگ ترپاننت۔ منا بارو نہ بوت کہ داکٹر مصطفا ھم گریوگا اَت۔۔۔

تا یک زنڈین دمانےءَ من چؤ کسانین زھگےءَ داکٹر محمدوفءِ بگلا نفس کشان چہ وتا دور فکرا تان۔ بارین چنت وار منا یے حبر دلا آھت کہ 'آ مھرے کہ ماس ئی بہ دات ھچ کس ئی نہ دات، آ مھرے کہ مات کرزیت دگہ کسے نہ کرزیت'۔

افسوز کہ واجھین داکٹرا وتی ماتین بلوچستان گون درد، غم، بے چارگی، ملوری و تبدین لواران کہ اودا برے برے خداءِ آسمان ھؤرءِ بدلا خون گواریت؛ ھچ نہ دیستگ۔ پشت کپتگین بھر دگہ برے

گیرانءِ منگیر-حفیظ حسن آبادی -لینن گراد سوویت یونین (دومی بھر)

پیسری بھر
دومی بھر: 10 جولائی 1990ءِ روچ پہ من ھر وڑا چہ آ دگہ روچان جتا اِنت۔ پرچا کہ موکلانءِ خلاص بیگءِ سببا مروچی من، مصطفی و محمد وتی ترّ تاب سرجم کتنت و صحبءِ کلاک 10ءَ دیم پہ 'مئرے' رھادگ بوتنت تا اؤدا من کلاّنین واجہ داکٹر جان محمدوفءَ بہ گندان۔ داکٹر جان محمدوف ھما مرد اِنت کہ آئیءِ نام ادءِ بلوچانءِ نیاما چہ درستان درپشناکترنت۔ چیاکہ بلوچانءِ نیاما آ اولی بلوچ داکٹر اِنت و مرچان گس منند اِنت۔ آئیءِ جنک ماہ جان ھم اولی جنین داکٹر اِنت و بچک ئی ھم وانندونت و الکاپین کار و اگدوانءِ واھندنت۔ یے ڈولا داکٹر محمدوفءِ کھول بلوچانءِ وانندہ ترین کھول حساب بیگا اِنت۔

۔

داکٹر جان محمدءِ عمر کساس 76 سال اِنت و چہ وتی ورنائیءَ دیم پہ اِنگو بلوچ و بلوچیءِ مھرا سچگا اِنت۔ بلوچستانءَ گندگ آئیءِ زندءِ مزنترین مراد بوتگ و ھستنت۔ ھچ چشین آروس و شادھیءِ مچّی نہ بوتگ کہ اودا واجہ جان محمد پہ بلوچانءِ مارشتانءِ پاد کنگا گشتانک مہ دات۔ قرنانءِ گران وابی نہ ایوکا پاکستان، ایران و افغانستانءَ جاہ منندین بلوچانءِ توکا ھست، بلکین ادا ھم انگت بلوچان جاه نہ جتگ

داکٹر جان محمد کسانسالیءَ چورہ بوتگ۔ آئی دگرانءِ ساھگا رُستگ و مزن بوتگ۔ چورہ بیگ ھوریءَ آ چہ کسانیءَ بگر تا مروچی چہ بلوچ راجا جدا انت۔ یے وھدی آ "مئرے" شھرا جاہ منندِنت۔ یے شھرءِ تھا ھم بلوچ سک کم ھست۔
۔

ترکمنستانءَ نندوکین دوستانءِ برکتا منی غیبی پچاروکی گون واجہءِ ناما پیسرا بوتگت و ادا آیگا اَنگت گيئشتر سرپدی رست۔ نون لوٹان کہ نزیکا بہ روان و گون آئی گپ و ترانے بہ کنان۔ آئیءِ منند جاہ چہ ادا کساس صد کلومیٹر دورنت، بلے محمد شیردلوف پریری حال آرت کہ واجہ پہ آرام کنگا دگہ جاھےءِ شتگ۔ واجہ شیردلوف منا چؤ ھم گشت کہ وھدے آئی پیرمرد سھیگ کتگ کہ چہ بلوچستانءَ حفیظ نامین مردمے آتکگ، گڈا آئی تا دیئرا گریتگ و پدا گشتگ ئی: زانان خداءَ منی دعاءِ نیم قبول کتگ۔
آئی سرگچ داتگ:
منی واھگ بیتگ کہ وتی زندا یک برے بلوچستانءَ بہ گندان، بلے چؤ نہ بوت۔ نین یک مردمے گندان کہ آئی بلوچستانءِ آپ وارتگ و اؤدا رُستگ۔ بلوچستانءِ کوہ، ریک و رود ئی دیستگنت۔

۔
جان محمدوف لوٹتگ کہ پہ منی گندگا بہ یئت۔ بلے محمد شیردلوف و دادکریم گؤن آئی کشتگ: تو پیرمردے ئے پہ تو ترّتاب گراننت، حفیظ ورنایے پہ آئی روگ و آیگ جنجالے نہ اِنت، ما وت آئیا تئی گورا یارین۔

۔
من گون صد اُمیدان دیم پہ 'مئرے' رھادگ گپتان۔ پہ من اؤدا روگءِ دو وشین سببنت۔ یکّے وا گون داکٹرا گندُک کنگے انت و دومی شھرءَ گندگے انت۔ 'مئرے' شھر ترّتابءِ شرّین بنجاھے زانگ بیت کہ من انگت نہ دیستگ۔ پشت کپتگین بھر دگہ برے

گیرانءِ منگیر-حفیظ حسن آبادی -لینن گراد سوویت یونین (اولی بهر)

"گیرانءِ منگیر"ءِ ناما واجہ حفیظ حسن آبادی سوویت یونینءِ بلوچانءِ باروا 1990 ءَ یک دراجکشّین سرگؤستے نبیستگ اَت ءُ سرجمیءَ مھتاک 'بلوچی لبزانک'ءَ شنگ بیتگ اَت۔ اشیءِ توکا اؤدا جاہ منندین بلوچ شخصیتانءِ گپ تران ھم مان اَنت ءُ وانوکان بازین سرپدی آنگـرءِ بلوچانءِ باروا دیگ بیتگ۔ چمشکا ما یے پھکین 'سرگوئستا' کم کمّا شنگ کنگا اِنت۔

گیرانءِ منگیر
حفیظ حسن آبادی -لینن گراد سوویت یونین

یے باز شرّین حبرے اِنت کہ چہ گوئستگین سالءَ بلوچی ماھتاکانءِ تھا سوویت بلوچانءِ باروا باز نوشتانک ءُ کاگد شنگ بوتگ۔ یے ھم وشیءِ حبرے کہ مئے نیمگءِ بلوچان گؤن وتی یے دیمءِ بلوچان نزیکیءِ مارشت درشان کرتگ ءُ انگت لؤٹ اَنت کہ سوویت بلوچانءِ باروا گيئشتر بہ زان اَنت، پرچاکہ یے آوانءِ وتی ھما براسءُ گھار اَنت کہ وھدءِ تـُرندین تِھلانکان چؤ دور چَگل داتگ اَنت۔ اشیا باز کم مردم زان اَنت کہ ادءِ بلوچ تنے وھدی پہ بلوچستانءِ خشک ءُ ھینّارین سرڈگارءِ دیدا مرادیگ اَنت۔ زانگ نہ بیت کہ بارین چنچو کسان وتی وھد ھما ساھتءِ امانت کرتگ کہ بلوچستانءَ بہ گندگ اَنت ءُ ھما چاگردا دمے بہ گوازین اَنت کہ اؤدا ھر نیمگا مردم بلوچیءَ حبر کن اَنت، بلوچی پُچش گوئرا اِنت ءُ وتی بلوچ بیگءِ سرا پھر بند اَنت۔ البت ساہ تا کدین ھمراہ داری کنت ءُ سالان سال امانتین جانءِ بند بندانءِ تھا پہ وتی ھستیءِ پیئش دارگا وتا سؤچان کنت؟
پاری وھدے من سوویت بلوچانءِ گوئرا شتون تہ من ادءِ بلوچ پہ وتی مکّھین ماسءَ تلوَسگا دیست اَنت، پھکا ھبکّہ بوتون۔ گؤن اوان گندک پہ من گیرانءِ گنچین یک مڈّی یے جؤڑ بوت۔ ٹکّرے چہ ھمے سرگوئستا شمے دیما اِنت۔۔۔ پشت کپتگین بھر دگہ برے۔

مروچی –بزان 31 مئی- سال 1935، شھر کوئٹہ، زوال 40،000 مردم، سبب زمین چنڈ

مشرقی بلوچستانءِ بنجاھی شھر کوئٹہءَ 31 مئے 1935ءَ شپءِ کلاک 3:30 تا 3 منٹ دراجکشین زمین چنڈےءِ سببا 40،000 مردم کشگ بیتگ تنت۔ زمین چنڈا کوئٹہ و چپ چاگرد تا 200 کلومیٹر دیر سر چیئر کتگ۔

آ زمانگا کوئٹہ إنگریزانءِ دستا بیتگ و اودا نادینتگین إنگریز فوجءِ بازین مردم ھم کشگ بیتگ تنت۔ کوئٹہءِ سرجمین مردمی آبادی 50،000 بیتگ۔ إے حسابءِ ردا یوکا 10،000 مردم پشت کپتگ۔ زمین چنڈا نامیین بلوچ راجی سیاستکار ھم زوال بیتگ تنت۔

داتگین عکسان بچار إت۔ دوئین یکین جاھے أنت۔ أولی چہ زمین چنڈا پیسرے إنت و دومی رندے إنت۔